Een verkiezingsroman

Een citaat uit een satire, een curieus boek uit 1869, geschreven door Henry van Meerbeeke (pseudoniem van Martinus Wilhelmus van der Aa):

Maar wat deze wel weten is dat in dit woord ‘vijanden,’ of ‘politieke tegenstanders’ zoo als men bij verkiezingen zegt, een tooverkracht ligt, groot genoeg om lieden levenslang tegen elkander in het harnas te jagen, die, als zij in den beginne met elkander hadden gesproken, ontdekt zouden hebben dat zij hetzelfde verlangden.’

‘Ondanks al dien spot, waart gij heden morgen druk bezig om Van Hoven voor de eene of andere kandidatuur te winnen!’

‘Dat was ik, maar niet om een beginsel, maar om een persoon. Ik schat het kiesregt hoog, en als ik meen iets ten goede te kunnen verrigten, werk ik ijverig in de verkiezingen mede. Maar, nog eens, niet om de beginselen, altijd om de personen. Zoo de kiezers hun hoofd niet verhitten met allerlei afgetrokken politieke begrippen, waarvan zij toch voor het meerendeel niets vatten, met partijleuzen en magtspreuken, die de kiezersvereenigingen als etiketten voor hun - dikwijls bedorven - waar gebruiken, en indien zij zoo wijs waren enkel op den persoon, op zijn karakter, op zijn daden, op zijn bekwaamheden te letten, en de beginselen aan de mannen hunner keuze overlieten, zooals zij het nu in elk geval met de toepassing moeten doen, zou het vrij wat beter voor het land zijn! Ga ik naar de stembus - en ik doe dit meest altijd - het is om de kansen van een kandidaat, die mij bevalt, te vermeerderen, of als er zulk een kandidaat, zooals gewoonlijk, niet is, om den minst slechte te doen benoemen. Uwe kandidatuur sta ik voor: niet alleen omdat gij mijn vriend zijt, maar 1^o. omdat gij tevens, zooals ik weet, uwe betrekking eer zoudt aandoen, en er de pligten ernstig van opvatten, en 2^o. omdat gij geen politieke beginselen hebt.

 

 

 

Uit: Zóó wordt men lid van de Tweede Kamer, een Hollandsche verkiezingsroman

 

In De Gids, jaargang1870, staat een recensie van de hand van Simon Gorter, de vader van Herman Gorter

 

 

Zóó wordt men lid van de Tweede Kamer is een geestig boek, een boek vol menschenkennis en studie, een leerzaam en een doorwrocht boek; maar of het, met zijn volslagen gebrek aan edele karakters en edele motieven, met zijn cynische minachting der menschelijke natuur en zijn ongeloof in de kracht van het goede, is een goed boek, dat zouden wij wel willen vragen. Zulk een boek te kunnen schrijven is een benijdbaar voorrecht. Dit boek geschreven te hebben is het daarom nog niet.